با گسترش تجارت الکترونیک در ایران، فضای رقابتی جدیدی میان کسبوکارهای دیجیتال شکل گرفته که در آن رفتارهای غیرمنصفانه و مکارانه بهعنوان چالشهای نوظهور، سلامت بازار و حقوق مصرفکننده را تهدید میکنند. رقابتهای مکارانه در این بستر شامل طیفی از اقدامات فریبنده مانند تبلیغات گمراهکننده، تخریب برند رقبا، بهرهبرداری ناعادلانه از دادههای کاربران، و قیمتگذاری فریبنده است که اغلب در خلأ قانونی و ضعف نظارت نهادی رخ میدهند. هدف این پژوهش، بررسی ابعاد حقوقی، نهادی و اجرایی رقابتهای مکارانه در تجارت الکترونیک ایران و ارائه چارچوبی تحلیلی برای شناخت و مقابله با آنهاست. روش تحقیق بهصورت توصیفی–تحلیلی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای، اسناد قانونی، مطالعات تطبیقی و تحلیل موردی رفتار پلتفرمهای ایرانی انجام شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهند که قوانین موجود در ایران عمدتاً برای بازارهای سنتی طراحی شدهاند و در مواجهه با پیچیدگیهای فضای دیجیتال، ناکارآمدی خود را نشان دادهاند. همچنین، نهادهای اجرایی مانند پلیس فتا، مرکز توسعه تجارت الکترونیک و شورای رقابت، با وجود نقشهای کلیدی، فاقد هماهنگی و ابزارهای فنی لازم برای مقابله مؤثر با رقابتهای مکارانه هستند. تحلیل رفتارهای پلتفرمهای ایرانی نیز نشان داد که برخی شرکتها با استفاده از الگوریتمهای پیچیده و دادههای کلان، اقدام به رفتارهایی میکنند که مصداق رقابت ناسالماند. در نتیجه، مقابله با رقابتهای مکارانه در تجارت الکترونیک ایران نیازمند اصلاح قوانین، تقویت نهادهای نظارتی، توسعه زیرساختهای فنی، و ارتقای فرهنگ رقابت سالم است.
